Carry Abbenhues: bezig met de brug tussen overheid en glasvezelindustrie

De verglazing van de provincie Overijssel komt steeds dichterbij. Tijdens het FTTH congres in Lissabon werd een tipje van de sluier opgelicht en tijdens de Summer Review van het FTTH Platform Nederland werd het geluid sterker. Aanleiding voor GlasVezel.nu om een aantal vragen te stellen aan Carry Abbenhues, gedeputeerde voor Economie, Toerisme en Arbeidsmarkt in de provincie Overijssel. Een interview over de situatie tot nu toe, visie en de passie voor techniek en glasvezel.

Sinds 2003 is Abbenhues gedeputeerde voor de provincie Overijssel. De kern van haar portefeuille is werkgelegenheid in Overijssel. Hiervoor houdt ze zich bezig met vier speerpunten: innovatie, herstructurering van bedrijventerreinen, onderwijs/arbeidsmarkt en toerisme. Abbenhues is ook onlosmakelijk verbonden met glasvezel. In het begin van haar ambtstermijn begon ze met een ICT-dienstenprogramma, waarin de digitale bereikbaarheid van bedrijven wordt gestimuleerd. Daar hoort volgens Abbenhues een open glasvezelnetwerk bij.

Hoe is het glasvezelnetwerk in Overijssel ontstaan?

"We hebben eerst een backbone gerealiseerd zonder hulp van overheden. Deze ligt door Enschede, Almelo, Zwolle, Deventer en Apeldoorn. Deze is gekoppeld aan de NDIX, de Nederlands-Duitse internet exchange. Vervolgens hebben we ons gericht op de vraagbundeling, daarnaast op de dienstenontwikkeling. Het is het verhaal van het kip en ei, als er geen glasvezel ligt, dan worden diensten ook niet ontwikkeld. En andersom werkt het natuurlijk ook niet. Deze aanpak hebben we nu voor vier jaar gedaan, en daar zijn vele miljoenen in gestoken. Voor het ontwikkelen van diensten hebben we subsidies verstrekt voor onder andere de sectoren zorg, onderwijs en cultuur. Er is ongeveer €6 miljoen aan subsidies hiervoor besteed, dus dat loopt als een trein. In de periode daarna hebben we de vraagbundeling los gelaten. In samenwerking met het convenant tussen de vijf grote steden (Zwolle, Deventer, Almelo, Enschede en Hengelo, red.) hebben we vervolgens de "best practices" met elkaar proberen te verbinden. Deze hebben we weer vermarkt, anders vindt iedereen opnieuw het wiel uit."

Hoe komt het dat Overijssel zo actief
is met betrekking tot glasvezel?

"Ik denk dat het een samenloop van omstandigheden is geweest. Zulke plannen zijn vaak afhankelijk van personen. Er moeten mensen zijn die
het idee hebben dat ze het wel zien zitten. Deventer was er bijvoorbeeld al vroeg bij. Ikzelf ben altijd met techniek "opgevoed". Toen ik namelijk in 1986 wethouder werd, was tegelijkertijd de automatisering van gemeenten aan de gang. Ik ben met de Commodore begonnen, vervolgens ook met DOS. Er kwamen zelfs een terminal bij mij in het kantoor, destijds een hele "schok" bij de ambtenaren. Het geluid was dan ook dat er werkgelegenheid door zou verdwijnen. Ik zag het juist als iets wat werkgelegenheid creëerde."

"Toen ik burgemeester van Hattem werd, was de gemeentesecretaris ook erg bezig met de informatisering van de gemeente. Dat heeft mij allemaal beïnvloed. Daarom vind ik dat je eigen informatie-architectuur op orde moet zijn en je diensten goed moet uitkiezen. Er is nu simpelweg te weinig bandbreedte voor de toekomstige vraag, want de ontwikkeling gaat steeds sneller. Kabel is niet meer voldoende, dus de voorziening moet glasvezel zijn. Niet alleen voor de "happy few", maar voor iedereen, anders heb je er alsnog niets aan. Als je economisch mee wil gaan moet je innoveren om werkgelegenheid te creëren."

"Economie gaat voor mij daarover. Nieuwe ondernemingen moeten verdienen door beter te zijn dan concurrenten. Daarom denk ik dat het bedrijfsleven en de bevolking een voorsprong hebben met glasvezel. Daarom zijn we zo actief."

"Ook partijen als KPN/Reggefiber hebben zo hun invloed gehad. Die kwamen naar ons toe en vroegen of ze een glasvezelnetwerk konden aanleggen. Ik wou daar eerst goed over nadenken. Want je zal toch echt provinciedekkend moeten aanleggen, en dat is duur om dat in een snel tempo te doen. Partijen zijn niet geïnteresseerd in de dunner bevolkte gebieden, het buitengebied. En daar hebben we veel van in Overijssel. Dat kun je niet alleen aan de markt overlaten. Want dan gebeurt het niet. Ik onderzoek momenteel de rol van de overheid hierin. Kun je bijvoorbeeld door desnoods leningen te verstrekken een nieuwe nutsvoorziening in de grond krijgen? De infrastructuur ligt simpelweg nog niet goed."

U ziet glasvezel als een nutsvoorziening?

"Jazeker. Daarom moeten we ons als overheid beraden over het participeren in de aanleg van een
provinciedekkend glasvezelnetwerk. Ik zie de situatie met het investeren van de overheid dan ook als het aanleggen van een brug. We hebben hem allebei nodig om naar elkaar toe te komen, maar als niemand hem gaat betalen, komt die brug er niet. Dus hoe kunnen wij samen die brug krijgen? Ik heb met Provinciale Staten gesproken en die zijn bereid mee te denken over een business-model waarin de provincie Overijssel meedoet aan een soort ontwikkelingsmaatschappij voor glasvezel. Daar willen we dan een minderheidsbelang in van 49 procent, en de commerciële partijen voor 51 procent. Dan is de provincie dus mede-eigenaar van het glasvezelnetwerk."

Deze oplossing is definitief?

"Nee, hier wordt nog over gesproken. Want 450.000 woningen aansluiten gebeurt niet vanzelf. Ik vind dat de markt op dit moment faalt. Provinciale Staten onderkennen ook wel dat de uploadsnelheid niet voldoende is met de huidige netwerken. Dus werd er gesteld dat er iets moest gebeuren. Ik heb de opdracht van hen om te onderzoeken welke rol er voor Overijssel is weggelegd. Ik denk dat dat zou kunnen met een deelneming in het glasvezelnetwerk, waarbij we rendabele én onrendabele gebieden gezamenlijk verkavelen. Die kavels zouden we dan kunnen aanbesteden."

Als je rekent op 1000 euro per aangesloten huis, lopen de kosten wel heel erg hoog op. Moet de provincie bij een deelname in het netwerk dan niet een kwart miljard investeren?

"We hebben berekend dat er €50 miljoen nodig is aan deelname om te zorgen dat Overijssel in een gestaag tempo verglaasd wordt. We hopen dat deze investering 5 tot 8 procent rendement oplevert. Als we dan weer geld nodig hebben, kunnen we een aandeel verkopen om dat geld te investeren in de volgende ronde. De partijen die het aanleggen kunnen het geld ook weer terugverdienen als er diensten geëxploiteerd worden. Volgende week gaat er een brief uit naar de betrokken partijen om met ons in gesprek te gaan over het rond krijgen van de business-case."

Stagneert de vraag naar glasvezel niet?
De marketingmachines van de kabelbedrijven draaien nu op volle toeren.

"Er komt een moment, rond 2015, dat de maximum snelheid is bereikt bij de kabel. Ferd Crone heeft dat al gezegd in zijn rapport. Kabelaars zeggen nu dat er al glas beschikbaar is op wijkniveau. Maar dat laatste stukje is coax, wat uiteindelijk na een dag of vijf trager wordt. Ik kan me niet voorstellen dat de kabelaars, als er eenmaal glasvezel ligt, het glasvezelnetwerk niet gaan gebruiken."

Wanneer is het plan voor de verglazing helemaal af?

"Eind dit jaar ligt er een voorstel bij Provinciale Staten. Als zij dan akkoord gaan, kunnen we de eerste stappen zetten."

En hoe kwam het dat de beslissing over de verglazing steeds vertraging heeft opgelopen?

"Dat komt door de beleidsconcurrentie. Er is beperkt geld en de provincie Overijssel heeft veel opgaven op allerlei gebieden. We hebben natuurlijk ook te maken met geld dat nodig is voor de aanleg van wegen, geld voor de jeugdzorg, noem maar op. Ik had gehoopt dat het voor de zomer duidelijk zou zijn, maar het onderwerp is nu pas echt op de agenda gezet."

Hoe kijkt u tegen het EU2020-plan en de Digitale Agenda van Neelie Kroes aan?

"Dat vind ik mooi. Prins Constantijn gaf al bij NOVA heel duidelijk aan wat de voordelen van dat plan waren. En er komen nog meer plannen aan om de versnelling van breedband te garanderen. Zo komt er begin september een "versnellingsagenda" vanuit de Europese Commissie. Den Haag wordt ook steeds liberaler, en ze hebben de mogelijkheden geboden aan lokale en provinciale overheden om de aanleg van breedbandverbindingen te versnellen. Neelie Kroes heeft echt aangegeven dat zoiets moet. Ze heeft zelfs commissarissen die haar steeds op de hoogte houden wat men eraan doet om breedband te bevorderen. Die plannen helpen, dus ik
ben er erg tevreden mee."

Tot slot: Hoonhorst is onlangs tot duurzaamste dorp van Overijssel uitgeroepen. Ziet u glasvezel ook als iets duurzaams?

"Ja. Auto's maken minder kilometers doordat je via glasvezel aan videoconferencing kan doen, iemand in het ziekenhuis kan bezoeken vanachter je computer en kan thuiswerken. Daarnaast kostglasvezel minder energie dan coax of koper. Kijk ook eens naar Twitter en Foursquare, iedereen weet wat je doet en waar je bent. Ik geloof dat nabijheid en afstand hele andere begrippen zullen worden. Als dat zo is zijn er dus meer vormen om afstanden te overbruggen die duurzamer zijn qua oplossing."

Bron: www.glasvezel.nu